Parlament Europejski
Organizacja Parlamentu
Parlament Europejski jest jedyną instytucją ponadnarodową, której członkowie są demokratycznie wybierani w powszechnych wyborach bezpośrednich. Jest on przedstawicielem obywateli Państw Członkowskich. Parlament Europejski jest wybierany co pięć lat i ustanawia liczne prawa (dyrektywy, rozporządzenia, itp.), które mają wpływ na życie codzienne każdego obywatela.
1. Przewodniczący
2. Posłowie
3. Grupy polityczne
4. Komisje parlamentarne
5. Delegacje
6. Organy polityczne
7. Sekretariat Generalny
8. Komisja
9. Rada Unii Europejskiej
1. Przewodniczący i jego funkcje
Przewodniczący jest wybierany na odnawialny okres dwóch i pół roku, to jest na połowę kadencji. Przewodniczący reprezentuje Parlament na zewnątrz i w stosunkach z innymi instytucjami wspólnotowymi.
- Jest on wspomagany przez 14 wiceprzewodniczących. Zadanie przewodniczącego polega na kierowaniu całością prac Parlamentu Europejskiego i jego organów (Prezydium i Konferencja Przewodniczących) oraz prowadzeniu debat na posiedzeniach plenarnych. Co roku dwanaście sesji plenarnych odbywa się w Strasburgu, zaś sześć dodatkowych posiedzeń ma miejsce w Brukseli.
- Przewodniczący czuwa nad przestrzeganiem Regulaminu PE i ? występując w charakterze arbitra – zapewnia prawidłowe funkcjonowanie wszystkich działań instytucji i jej organów.
- Przewodniczący reprezentuje Parlament w sprawach prawnych i wszelkich stosunkach zewnętrznych. Wypowiada się między innymi we wszystkich istotnych kwestiach międzynarodowych i składa propozycje zaleceń mających na celu wzmocnienie Unii Europejskiej.
- Podczas otwarcia każdego posiedzenia Rady Europejskiej przewodniczący Parlamentu wyraża stanowisko i przedstawia kwestie zajmujące uwagę Parlamentu, związane z konkretnymi tematami i punktami wpisanymi w porządek dzienny.
- Po złożeniu przez przewodniczącego podpisu pod budżetem Unii Europejskiej – po głosowaniu przez PE w drugim czytaniu – budżet ten może zostać wdrożony.
- Przewodniczący PE podpisuje wraz z przewodniczącym Rady wszystkie akty prawne podjęte w ramach współdecyzji.
2. Posłowie
Parlament Europejski składa się z 736 posłów, wybranych w 27 Państwach Członkowskich Unii Europejskiej. Od 1979 r. posłowie są wybierani w powszechnych wyborach bezpośrednich na okres 5 lat.
- Każde Państwo Członkowskie określa własną ordynację wyborczą, lecz stosuje identyczne zasady demokratyczne, to jest prawo do głosowania w wieku 18 lat (z wyjątkiem Austrii, której obywatele mogą głosować po ukończeniu 16 lat), równość płci i tajność głosowania.
Wybory europejskie już teraz charakteryzuje pewna liczba wspólnych zasad. Należą do nich bezpośredni i powszechny charakter wyborów, zasada proporcjonalności i odnawialny pięcioletni mandat.
- Zgodnie z ogólną zasadą miejsca są podzielone proporcjonalnie do liczby mieszkańców każdego kraju. Każde Państwo Członkowskie posiada stałą liczbę miejsc: maksymalnie 99 a minimalnie – 5.
- Parytet między kobietami a mężczyznami: kobiety są coraz liczniej reprezentowane w Parlamencie Europejskim, stanowią nieco ponad 1/3 posłów.
- Poseł do Parlamentu Europejskiego europejski dzieli swój czas pracy między Brukselę, Strasburg i swój okręg wyborczy.W Brukseli uczestniczy w posiedzeniach komisji parlamentarnych, grup politycznych, dodatkowych posiedzeniach plenarnych, a w Strasburgu bierze udział w dwunastu sesjach plenarnych. Oprócz wspomnianej działalności głównej poseł europejski musi oczywiście poświęcać swój czas również na działania w swoim okręgu wyborczym.
- Posłowie do Parlamentu Europejskiego tworzą grupy w zależności od poglądów politycznych i bez względu na narodowość.
- Posłowie do Parlamentu Europejskiego sprawują mandat w sposób niezależny.
- Ponieważ posłowie europejscy posiadają coraz większe uprawnienia, poprzez swoją działalność mają oni wpływ na wszystkie dziedziny życia codziennego obywateli: środowisko, ochronę konsumentów, transport, ale także na edukację, kulturę, zdrowie itp.
- Nowy Statut posła do Parlamentu Europejskiego wszedł w życie 14 lipca 2009 roku. Statut wprowadza jednolitą pensję poselską wypłacaną z budżetu UE i zapewnia większą przejrzystość wynagrodzenia.
3. Grupy polityczne
Posłowie są członkami grup politycznych; do grup wstępują bez względu na narodowość, w zależności od poglądów politycznych. Obecnie w Parlamencie Europejskim istnieje 7 grup politycznych.
- Grupy określają własną organizację wewnętrzną powołując przewodniczącego (lub, w przypadku niektórych grup, dwóch współprzewodniczących), prezydium i sekretariat.
- W sali posiedzeń plenarnych miejsca są przydzielane posłom w zależności od ich przynależności politycznej, od lewej strony do prawej, po uzyskaniu zgody przewodniczących grup.
- Aby utworzyć grupę polityczną, potrzeba 25 posłów reprezentujących co najmniej jedną czwartą Państw Członkowskich. Przystępowanie do kilku grup politycznych jest zabronione.
- Niektórzy posłowie nie należą do żadnej grupy politycznej, są to posłowie niezrzeszeni.
- Przed każdym głosowaniem na posiedzeniu plenarnym grupy polityczne analizują sprawozdania opracowane przez komisje parlamentarne i wnoszą poprawki.
- Stanowisko przyjęte przez grupę jest ustalane w drodze porozumienia wewnątrz grupy, na żadnego posła nie można nałożyć obowiązku głosowania w określony sposób.
Grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci)
Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim
Grupa Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy
Grupa Zielonych / Wolne Przymierze Europejskie
Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy
Konfederacyjna Grupa Zjednoczonej Lewicy Europejskiej / Nordycka Zielona Lewica
Europa Wolności i Demokracji
4. Komisje parlamentarne
Aby przygotować prace Parlamentu Europejskiego podczas posiedzeń plenarnych posłowie są przydzielani do stałych komisji, z których każda specjalizuje się w odrębnej dziedzinie.
- Każda z 20 komisji składa się z 24 – 76 posłów i każda posiada przewodniczącego, prezydium i sekretariat. Skład polityczny komisji odzwierciedla skład Parlamentu.
- Komisje parlamentarne odbywają posiedzenia raz lub dwa razy w miesiącu, w Brukseli, a ich obrady są jawne.
- W komisjach parlamentarnych, posłowie opracowują projekty legislacyjne i sprawozdania z własnej inicjatywy, wprowadzają poprawki i głosują nad nimi. Analizują propozycje Komisji i Rady oraz, w razie potrzeby, sporządzają sprawozdania, które są przedstawiane na posiedzeniach plenarnych.
- Parlament Europejski może również tworzyć podkomisje i specjalne komisje tymczasowe, które zajmują się konkretnymi problemami, lub komisje śledcze w ramach swoich kompetencji kontrolnych, które służą do badania doniesień o złym stosowaniu unijnych przepisów.
- Przewodniczący komisji koordynują prace w ramach Konferencji Przewodniczących Komisji.
Komisje stałe
1. AFET Sprawy Zagraniczne
2. DROI Prawa Człowieka
3. SEDE Bezpieczeństwo i Obrona
4. DEVE Rozwój
5. INTA Handel Międzynarodowy
6. BUDG Budżet
7. CONT Kontrola Budżetowa
8. ECON Sprawy Gospodarcze i Monetarne
9. EMPL Zatrudnienie i Sprawy Socjalne
10. ENVI Ochrona Środowiska Naturalnego, Zdrowie Publiczne i Bezpieczeństwo Żywności
11. ITRE Przemysł, Badania Naukowe i Energia
12. IMCO Rynek Wewnętrzny i Ochrona Konsumentów
13. TRAN Transport i Turystyka
14. REGI Rozwój Regionalny
15. AGRI Rolnictwo i Rozwój Wsi
16. PECH Rybołówstwo
17. CULT Kultura i Edukacja
18. JURI Prawo Dokumenty z posiedzenia
19. LIBE Wolności Obywatelskie, Sprawiedliwość i Sprawy Wewnętrzne
20. AFCO Sprawy Konstytucyjne
21. FEMM Prawa Kobiet i Równouprawnienie
22. PETI Petycje
Komisje specjalne
CRIS Kryzys Finansowy, Gospodarczy i Społeczny
5. Delegacje
Delegacje Parlamentu Europejskiego utrzymują stosunki z parlamentami krajów, które nie należą do Unii Europejskiej. Odgrywają one istotną rolę uczestnicząc w umacnianiu wpływów Europy za granicą.
W Parlamencie istnieje 35 delegacji. Każda składa się z około piętnastu posłów.
Wyróżnia się dwie kategorie delegacji
Delegacje międzyparlamentarne mają za zadanie utrzymywanie stosunków z parlamentami krajów spoza Unii Europejskiej, które nie kandydują do przystąpienia.
Wspólne komisje parlamentarne utrzymują stosunki z parlamentami krajów kandydujących do członkostwa w Unii Europejskiej lub parlamentami krajów stowarzyszonych ze Wspólnotą.
Parlament uczestniczy również w 5 zgromadzeniach wielostronnych, które skupiają posłów i parlamentarzystów z krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku (Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne AKP-UE), Basenu Morza Śródziemnego (EMPA), Ameryki Łacińskiej (EUROLAT), wschodnich krajów sąsiedzkich UE (EURONEST) oraz państw NATO.
Przewodniczący delegacji koordynują ich prace w ramach Konferencji Przewodniczących Delegacji.
6. Organy polityczne
Konferencja Przewodniczących
Konferencję Przewodniczących tworzą przewodniczący Parlamentu Europejskiego i przewodniczący grup politycznych.
- Określa ona organizację prac Parlamentu i wszystkie kwestie związane z ustalaniem programu prac legislacyjnych:
- kalendarz i porządek dzienny posiedzeń plenarnych,
- skład komisji, delegacji i podział kompetencji między nimi,
- program prac legislacyjnych.
-Odgrywa również istotną rolę w stosunkach Parlamentu Europejskiego z innymi instytucjami wspólnotowymi, państwami trzecimi i organizacjami pozawspólnotowymi.
Prezydium
Prezydium składa się z przewodniczącego Parlamentu Europejskiego, 14 wiceprzewodniczących i 5 kwestorów wybranych w roli obserwatorów przez zgromadzenie na odnawialny okres dwóch i pół roku.
Kieruje ono wewnętrznym funkcjonowaniem Parlamentu i odpowiada za :
- preliminarz Parlamentu Europejskiego
- organizację administracyjną i finansową
- sekretariat i jego sekcje.
Kwestorzy
Kwestorzy są odpowiedzialni za sprawy administracyjne i finansowe bezpośrednio dotyczące posłów, w zależności od zarządzeń Prezydium.
- Pięciu kwestorów posiada głos doradczy w Prezydium.
- Kwestorzy dbają, aby posłowie dysponowali infrastrukturą niezbędną do wykonywania mandatu.
7. Sekretariat Generalny
Parlament Europejski jest wspomagany przez Sekretariat Generalny.
Stojącemu na jego czele Sekretarzowi Generalnemu podlega około 4 600 urzędników pracujących w PE, wyłonionych w drodze konkursów we wszystkich krajach Unii.
- Grupy polityczne mają własnych współpracowników, zaś posłowie posiadają asystentów parlamentarnych.
- Parlament Europejski wyróżnia się na tle innych organizacji międzynarodowych koniecznością zapewnienia pełnej wielojęzyczności.
Prace Parlamentu Europejskiego są prowadzone we wszystkich językach urzędowych Unii Europejskiej; od rozszerzenia Unii o Rumunię i Bułgarię w 2007 r. i po nadaniu statusu oficjalnego językowi irlandzkiemu jest ich 23.
Wszystkie dokumenty pojawiające się na sesji plenarnej powinny być przetłumaczone na 22 języki, gdyż w drodze wyjątku na język irlandzki tłumaczone są tylko dokumenty legislacyjne.
- Parlament Europejski zapewnia również obsługę w zakresie tłumaczeń ustnych, aby każdy poseł mógł wypowiadać się w języku ojczystym.
Parlament Europejski jest zatem największym na świecie pracodawcą rekrutującym tłumaczy ustnych i pisemnych; 1/3 personelu jest zatrudniona w ramach tejże struktury.
- Sekretariat Generalny ma swoją siedzibę w Luksemburgu i w Brukseli.
8. Parlament a Komisja Europejska
Komisja Europejska stoi na straży Traktatów i jest organem wykonawczym Wspólnoty, działając w ścisłej współpracy z Parlamentem Europejskim.
- Komisja przedstawia, wyjaśnia i broni projektów aktów prawnych w komisjach parlamentarnych, musi również uwzględniać zmiany, o które wnioskuje Parlament.
- Komisja uczestniczy we wszystkich posiedzeniach plenarnych Parlamentu i na wniosek posłów udziela wyjaśnień na temat kierunku prowadzonych polityk.
- Komisja jest zobowiązana do udzielenia odpowiedzi na pisemne i ustne pytania posłów.
9. Parlament a Rada Unii Europejskiej
Rada Unii Europejskiej jest kolejnym organem prawodawczym Unii składającym się z ministrów Państw Członkowskich. Uczestniczy ona w pracach Parlamentu Europejskiego. Urząd Przewodniczącego pełnią kolejno wszystkie Państwa Członkowskie przez okres 6 miesięcy.
Rada Unii Europejskiej? reprezentowana przez Przewodniczącego, może uczestniczyć we wszystkich debatach podczas posiedzeń plenarnych.
Na początku każdego okresu urzędowania Przewodniczący Rady Unii Europejskiej przedstawia na posiedzeniu plenarnym Parlamentu Europejskiego swój program i podejmuje debatę z posłami europejskimi. Pod koniec sześciu miesięcy prezydencji Przewodniczący przedstawia Parlamentowi Europejskiemu bilans polityczny.
Nie więcej niż cztery razy do roku Rada Europejska gromadzi szefów państw lub rządów Unii Europejskiej i Przewodniczącego Komisji. Wyznaczane są wówczas ogólne kierunki polityczne Unii Europejskiej. Po każdym szczycie europejskim Przewodniczący Rady Europejskiej przestawia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie z wyników swojej działalności.
Uprawnienia i procedury Parlamentu
Podczas rewizji Traktatów uprawnienia Parlamentu Europejskiego w stosunku do innych instytucji stale rosły.
Obecnie Parlament Europejski występuje jako współlegislator, posiada uprawnienia w zakresie budżetu i sprawuje demokratyczną kontrolę nad wszystkimi organami europejskimi.
1. Uprawnienia legislacyjne
2. Współdecyzja
3. Procedura współdecyzji
4. Uprawnienia budżetowe
5. Budżet
6. Procedura budżetowa
7. Uprawnienia kontrolne
8. Komisja i Rada
9. Rada Europejska
1. Uprawnienia legislacyjne
Parlament Europejski dzieli uprawnienia legislacyjne z Radą Unii Europejskiej na równych zasadach.
Może zatem przyjmować europejskie akty prawne (dyrektywy, rozporządzenia itp.).
Może zatwierdzić, zmienić lub odrzucić treść europejskich aktów prawnych.
Jak dokładnie przebiegają prace legislacyjne?
- Poseł, w ramach pracy w jednej z komisji parlamentarnych, sporządza sprawozdanie na temat projektu „tekstu aktu prawnego” przedstawionego przez Komisję Europejską, która posiada wyłączną inicjatywę legislacyjną. Komisja parlamentarna poddaje sprawozdanie pod głosowanie wprowadzając do niego ewentualne poprawki. Parlament Europejski wyraża swoje stanowisko poprzez wprowadzenie zmian w tekście i głosowanie podczas posiedzenia plenarnego. Proces ten jest ponawiany jednokrotnie lub wielokrotnie w zależności od procedury i osiągnięcia ewentualnego porozumienia z Radą.
- Przy przyjmowaniu aktów prawnych wyróżnia się zwykłą procedurę legislacyjną (współdecyzji), która stawia Parlament na równi z Radą, i specjalne procedury legislacyjne, które mają zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do przypadków szczególnych, gdzie Parlament pełni rolę konsultacyjną.
- Należy podkreślić, że w rzeczywistości w kwestiach określanych jako istotne (podatki, polityka przemysłowa, polityka rolna, itp.) Parlament Europejski pełni jedynie funkcję opiniodawczą w ramach tzw. procedury konsultacji. W niektórych przypadkach Traktat przewiduje, że konsultacja ma charakter obowiązkowy, gdyż jest wymagana w podstawie prawnej, zaś projekt nie może nabrać mocy prawnej, jeżeli Parlament nie wyda opinii. W takim przypadku Rada nie jest uprawniona do samodzielnego podejmowania decyzji.
Parlament posiada prawo inicjatywy politycznej.
- Może zwrócić się do Komisji, aby przedstawiła Radzie projekty aktów prawnych.
Parlament w sposób rzeczywisty uczestniczy w opracowaniu nowych tekstów legislacyjnych, gdyż rozpatruje roczny program pracy Komisji i wskazuje akty, które należałoby przyjąć.
2. Współdecyzja
Procedura współdecyzji została wprowadzona przez Traktat o Unii Europejskiej (Traktat z Maastricht, 1992 r.), a następnie rozszerzona i dostosowana przez Traktat Amsterdamski, w celu zwiększenia jej skuteczności (1999 r.).
- Procedura współdecyzji stała się zwykłą procedurą legislacyjną: nadaje ona takie samo znaczenie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii w odniesieniu do szerokiego wachlarza dziedzin (na przykład transportu, środowiska naturalnego, ochrony konsumentów itp.). Dwie trzecie europejskich aktów prawnych jest przyjmowanych wspólnie przez Parlament Europejski i Radę.
- Komisja wysyła swój projekt Parlamentowi i Radzie.
- Obie instytucje kolejno dwukrotnie analizują projekt i poddają go pod dyskusję .
- Jeżeli po dwóch czytaniach nie mogą osiągnąć porozumienia, projekt przedstawia się komitetowi pojednawczemu składającemu się z równej liczby przedstawicieli Rady i Parlamentu.
- Przedstawiciele Komisji również uczestniczą w posiedzeniach komitetu i biorą udział w dyskusji.
- Kiedy komitet uzyska porozumienie, uzgodniony tekst jest przesyłany do Parlamentu Europejskiego i Rady celem trzeciego czytania, aby można było ostatecznie przyjąć go jako akt prawny.
- Porozumienie końcowe dwóch instytucji jest niezbędne do przyjęcia tekstu.
- Nawet jeżeli komitet pojednawczy uzgodni wspólny tekst, Parlament może odrzucić proponowany akt bezwzględną większością głosów.
3. Procedura współdecyzji
Pierwsze czytanie
(1) Komisja przedstawia projekt aktu prawnego równocześnie (2) Parlamentowi i (3) Radzie.
Parlament przyjmuje (4) poprawki i przedkłada je Radzie
Rada zatwierdza wynik pierwszego czytania w Parlamencie : (5) uchwalenie aktu prawnego
Drugie czytanie
(1) Rada nie zatwierdza poprawek Parlamentu i przyjmuje (2) wspólne stanowisko
(3) Parlament zatwierdza wspólne stanowisko lub nie wydaje opinii : (4) uchwalenie aktu prawnego zgodnie ze wspólnym stanowiskiem
Parlament ponownie wnosi poprawki nie uwzględnione we wspólnym stanowisku :
(5) Rada zatwierdza poprawki : (6) uchwalenie aktu prawnego
Rada odrzuca poprawki: zostaje powołany komitet pojednawczy (27 posłów do PE i 27 członków Rady) w celu wypracowania zbliżenia pomiędzy rozbieżnymi stanowiskami
Parlament odrzuca wspólne stanowisko bezwzględną większością głosów: akt nie zostaje przyjęty
Trzecie czytanie
(1) Komitet pojednawczy przyjmuje (2) wspólny projekt w oparciu o wspólne stanowisko i poprawki przedstawione przez PE w drugim czytaniu.
Jeżeli Rada i (3) Parlament zatwierdzą ten projekt następuje (4) uchwalenie aktu prawnego.
Komitetowi pojednawczemu nie udaje się wypracować wspólnego projektu: Parlament definitywnie odrzuca (5) projekt
4. Uprawnienia budżetowe
Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej tworzą władzę budżetową Unii Europejskiej, która corocznie określa wydatki i dochody Unii. Procedura rozpatrywania projektu, a następnie przyjmowania budżetu trwa od czerwca do końca grudnia.
- W przypadku wydatków obowiązkowych (na przykład wydatków rolnych i wydatków związanych z umowami międzynarodowymi) ostateczną decyzję podejmuje Rada. Jeżeli chodzi o tzw. wydatki nieobowiązkowe (inne wydatki) decyzję podejmuje Parlament w ścisłej współpracy z Radą.
- Parlament Europejski i Rada są zobowiązane przestrzegać limitów wydatków rocznych określonych w wieloletnich perspektywach finansowych.
W jaki sposób przyjmowany jest budżet?
- Zasada jednoroczności budżetu oznacza, że jest przyjmowany on na rok (rok budżetowy zaczyna się 1 stycznia i kończy 31 grudnia).
- Komisja przygotowuje wstępny projekt budżetu, który przekazuje Radzie Unii Europejskiej.
- Na tej podstawie Rada przygotowuje projekt budżetu, który przekazuje Parlamentowi Europejskiemu celem pierwszego czytania.
- Parlament wprowadza poprawki do projektu w zależności od własnych priorytetów politycznych i odsyła go Radzie, która może ponownie zmienić projekt przed ponownym przesłaniem go do Parlamentu Europejskiego.
- Parlament przyjmuje lub odrzuca budżet z poprawkami w drugim czytaniu.
- Ostatecznie budżet jest przyjmowany przez Przewodniczącego Parlamentu.
- W trakcie procedury budżetowej Parlament wprowadza zmiany i poprawki do projektu budżetu zaproponowanego przez Radę i Komisję.
- Wykonanie budżetu rozpoczyna się w momencie jego podpisania przez przewodniczącego Parlamentu Europejskiego.
W jaki sposób funkcjonuje kontrola budżetowa?
- Komisja Kontroli Budżetowej stale nadzoruje wydatki Unii.
- Zgodnie z zaleceniem Rady Unii Europejskiej Parlament Europejski udziela Komisji absolutorium z wykonania budżetu.
5. Budżet Unii Europejskiej
Unia Europejska nie pobiera żadnego podatku. W związku z powyższym budżet Unii Europejskiej jest finansowany z czterech „zasobów własnych” udostępnionych przez Państwa Członkowskie po konsultacji z Parlamentem Europejskim.
Na cztery „zasoby własne” składają się:
- cła (wynikające ze stosowania wspólnej taryfy celnej w odniesieniu do wymiany handlowej z państwami trzecimi) stanowiące około 10% dochodów,
- opłaty rolne (pobierane od przywozu produktów rolnych pochodzących z krajów nienależących do Unii Europejskiej), co stanowi około 1 % całkowitej kwoty dochodów,
- „zasoby VAT” (wkład Państw Członkowskich odpowiadający podatkowi VAT pobieranemu według stawki 1 % od ujednoliconej podstawy wymiaru podatku) stanowiące około 14 % całkowitej kwoty zasobów,
- „zasoby z tytułu produktu narodowego brutto” (wkład każdego Państwa Członkowskiego obliczony od jego udziału we wspólnotowym PNB przy maksymalnej stawce 1,27%) stanowiące 3/4 całkowitej kwoty dochodów.
Budżet Unii Europejskiej musi bezwzględnie odpowiadać zasadzie równowagi dochodów i wydatków.
6. Procedura budżetowa
(1) Komisja przygotowuje (2) wstępny projekt budżetu
(3) Rada zatwierdza projekt budżetu
(4) Parlament rozpatruje projekt w pierwszym czytaniu i może do niego wnieść poprawki.
Poprawiony projekt budżetu jest rozpatrywany w drugim czytaniu przez Radę
Rada przekazuje Parlamentowi zmieniony projekt budżetu
Parlament podtrzymuje poprawki przegłosowane w pierwszym czytaniu i odrzucone przez Radę
Poprawiony projekt budżetu zostaje zatwierdzony lub odrzucony przez Parlament w drugim czytaniu
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego zatwierdza (5) ostateczną wersję budżetu
Trwająca ponad osiem miesięcy procedura prowadząca do uchwalenia budżetu odbywa się w (6) roku poprzedzającym rok, do którego procedura się odnosi
(1) Komisja odpowiedzialna jest za wykonanie ogólnego rocznego budżetu
(1) Trybunał Obrachunkowy dokonuje kontroli wykonania rocznego budżetu za poprzedni rok i publikuje swoje (2) sprawozdanie roczne
(3) Rada rozpatruje uwagi Trybunału Obrachunkowego i składa do (4) Parlamentu Europejskiego propozycję zalecenia
W oparciu o zalecenie parlamentarnej Komisji Kontroli Budżetowej Parlament Europejski udziela (5) Komisji absolutorium. Absolutorium zawiera zwykle zalecenia mające na celu lepsze wykonanie budżetu w przyszłości. Parlament może także odmówić udzielenia absolutorium.
7. Uprawnienia kontrolne
Parlament Europejski posiada znaczne uprawnienia kontrolne w odniesieniu do działalności Unii Europejskiej.
Jakimi środkami kontrolnymi dysponuje?
Prawo do składania petycji przez obywateli
Każdy obywatel europejski ma prawo złożyć petycję do Parlamentu Europejskiego i zażądać naprawienia szkód w kwestiach wchodzących w zakres obszarów działalności Unii Europejskiej. Parlament powołuje również rzecznika praw obywatelskich, który rozpatruje zarzuty obywateli wobec instytucji lub organów wspólnotowych w celu doprowadzenia do polubownego rozwiązania.
Dochodzenia
- W odniesieniu do Państw Członkowskich Parlament Europejski posiada również uprawnienie do mianowania komisji śledczych w przypadku naruszenia lub niewłaściwego stosowania prawa wspólnotowego.
- Komisja taka została powołana w momencie kryzysu związanego z chorobą „wściekłych krów”, co doprowadziło do utworzenia Europejskiego Biura ds. Weterynarii.
Prawo Parlamentu do wszczęcia postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich
Wniosek o unieważnienie aktu przyjętego w ramach prawa wspólnotowego.
Postępowanie o zaniechanie działania przeciwko Komisji lub Radzie Unii Europejskiej w przypadku niewypełnienia przez nie obowiązków.
Kontrola finansowa
- Parlament Europejski posiada uprawnienia w zakresie kontroli finansowej w dziedzinie gospodarczej i monetarnej.
- Zanim zostaną mianowani przez Radę, nominacja prezesa, wiceprezesa i członków zarządu Europejskiego Banku Centralnego musi zostać zatwierdzona przez Parlament.
- Prezes EBC przedstawia Parlamentowi Europejskiemu roczne sprawozdanie podczas posiedzenia plenarnego.
8. Kontrola nad Komisją i Radą
Parlament Europejski sprawuje demokratyczną kontrolę nad Komisją, kontroluje również w pewien sposób działalność Rady.
- Przewodniczący Komisji jest wyznaczany przez Radę stanowiącą większością głosów.
Parlament zatwierdza lub odrzuca proponowaną kandydaturę. Następnie, w porozumieniu z wyznaczonym Przewodniczącym, Państwa Członkowskie mianują komisarzy.
Kolegium jako całość ponownie podlega zatwierdzeniu przez Parlament.
- Parlament posiada prawo złożenia wniosku o wotum nieufności wobec Komisji. Jest to podstawowe prawo, którym dysponują posłowie, aby zapewnić demokratyczną kontrolę w Unii Europejskiej. Mogą zatem zobligować Komisję do samorozwiązania.
- Komisja regularnie przedkłada Parlamentowi liczne sprawozdania, takie jak:
- Sprawozdanie roczne Komisji dotyczące funkcjonowania Wspólnot,
- Sprawozdanie roczne z wykonania budżetu.
Rozpatrując te sprawozdania, Parlament wykonuje swoje uprawnienia w zakresie oceny.
- Parlament Europejski dysponuje również środkiem kontroli w postaci pytań pisemnych lub ustnych kierowanych do Rady i Komisji.
- Parlament posiada prawo inicjatywy politycznej, może zwrócić się do Komisji o przedstawienie projektu Radzie Unii Europejskiej.
- Parlament regularnie wzywa Komisję i Radę Unii Europejskiej do rozwijania istniejących polityk lub do inicjowania nowych.
- Na początku swojego mandatu urzędujący przewodniczący Rady przedstawia swój program Parlamentowi, zaś na końcu sprawowania urzędu przedstawia sprawozdanie z uzyskanych wyników.
9. Parlament a Rada Europejska
Rada Europejska złożona z szefów państw i rządów zbiera się nie więcej niż cztery razy do roku.
- Prezydencja Rady Europejskiej jest sprawowana kolejno przez wszystkie Państwa Członkowskie przez okres sześciu miesięcy według systemu rotacyjnego.
- Rada Europejska nadaje Unii Europejskiej impulsy niezbędne do jej rozwoju oraz określa ogólne kierunki i priorytety polityczne przy uwzględnieniu zaleceń Parlamentu Europejskiego.
- Każdy szczyt rozpoczyna oświadczenie przewodniczącego Parlamentu Europejskiego, który przedstawia kluczowe stanowiska Parlamentu w różnych kwestiach, które będą poruszone przez szefów państw i rządów.
- Po każdym szczycie przewodniczący Rady Europejskiej przedstawia Parlamentowi sprawozdanie z wyników i uczestniczy w debacie z posłami europejskimi.
